Mấy ngày gần đây, bên ngoài sân WTT China Smash ở Công viên Thủ Cương, Bắc Kinh, đã diễn ra một cảnh khiến người ta vô cùng xót xa.
Không ít người đã chặn sẵn từ rất sớm ở lối đi vận động viên, đợi huấn luyện viên trưởng đội nam bóng bàn Trung Quốc Vương Hạo, chỉ để trút giận trực diện.
Khi sự việc không ngừng nóng lên, báo chính thống vào cuộc bình luận sắc, chữ nghĩa sắc bén, chọc đúng chỗ đau.
Những lời đó vừa khéo chạm vào nỗi ấm ức mà vợ Vương Hạo, Diêm Bác Nhã, đã giấu rất lâu.
Vậy thì, thể thao đỉnh cao, thua là phải bị chửi bới tùy tiện sao?
Lời bình của báo chính thống rốt cuộc đã nói ra nỗi chua xót nào trong lòng Diêm Bác Nhã?
Nuối tiếc Olympic, lại gặp gian nan
Nhắc đến Vương Hạo, hình ảnh đầu tiên trong đầu cổ động viên lâu năm chính là sân Olympic.
Ở Olympic Athens, anh chỉ còn một bước nữa là tới huy chương vàng, rồi để lại một tiếng thở dài.
Olympic ngay trước cửa nhà ở Bắc Kinh, vạn người trông đợi, cuối cùng vẫn còn nuối tiếc.
Tiếng còi kết thúc vang lên trên sân London, lần thứ ba xung kích huy chương vàng đơn nam Olympic, anh vẫn không tròn giấc mơ.
Bao năm nay, Vương Hạo đã sớm quen với áp lực trên sân, quen với làn bàn tán phủ kín từ bên ngoài sau mỗi lần thua.
Khi còn là vận động viên, mọi lời chỉ trích, mọi nghi ngờ, anh đều gánh hết.
Sau khi giải nghệ, anh chuyển sang làm huấn luyện viên trưởng đội nam bóng bàn Trung Quốc.
Anh vốn tưởng áp lực mình phải đối mặt chỉ là thành tích cầu thủ lên xuống, và những tranh cãi chuyên môn do cách xếp quân ở giải lớn.
Không ai ngờ áp lực của thể thao đỉnh cao đã nhảy ra khỏi mặt bàn bóng bàn, chạy vào lối đi bên ngoài sân.
Ngày 6 tháng 10, tại Công viên Thủ Cương, Bắc Kinh, giải WTT China Smash đang diễn ra sôi nổi.
Sau khi trận đấu kết thúc, Vương Hạo cùng huấn luyện viên Từ Huy đi ra theo lối dành riêng cho vận động viên.
Lối đi cách một hàng rào, phía ngoài rào từ sớm đã tụ một đám đông.
Lúc đầu Vương Hạo còn tưởng mọi người đang đợi vận động viên ra để chụp ảnh, xin chữ ký.
Nhưng càng đi tới, càng thấy không ổn.
Đám người này căn bản không phải đến săn ảnh sao, cũng không phải muốn chụp chung.
Họ áp sát hàng rào, thấy Vương Hạo xuất hiện thì đồng loạt bắt đầu hô khẩu hiệu.
"Lâm Thi Đống lên đơn một", giữa tiếng hô còn lẫn những câu chửi thề chói tai.
Trong video có thể thấy sắc mặt Vương Hạo đổi: lúc đầu vẫn khá bình tĩnh, nghe tiếng lăng mạ cứ truyền tới, lông mày từ từ nhíu lại.
Huấn luyện viên Từ Huy đứng bên khẽ kéo tay anh, ra hiệu đừng dừng lại tranh cãi, mau rời đi.
Nhưng tiếng chửi không ngớt khiến Vương Hạo không thể tiếp tục giả vờ như không thấy.
Anh dừng bước, quay lại nhìn đám đông ngoài hàng rào, nói một câu: "Mắng thêm một câu nữa đi?"
Cùng lúc, anh rút thẳng điện thoại, giơ ống kính quay video đám đông để lấy chứng.
Tiếng ồn ở hiện trường không dừng. Vương Hạo quay xong video, không tiếp tục cãi với đám đông.
Anh quay người tìm ngay cảnh sát đang làm nhiệm vụ tại chỗ, phản ánh việc bị vây chặn và lăng mạ, chọn cách báo công an để bảo vệ quyền lợi.
Cảnh này bị người đi đường quay lại. Chỉ vài giờ, video tràn khắp mạng.
Không ai nghĩ Vương Hạo, người từng trải vô số sóng gió trên sân Olympic,
nay lại phải đối mặt một cuộc vây chặn ngoài đời, ngay bên ngoài sân đấu.
Đồng đội nam mất ngôi, tranh cãi bùng lên
Nhiều người trên mạng không theo dõi bóng bàn sẽ thắc mắc: trận đấu đang yên ổn, sao lại ầm ĩ đến mức vây chặn huấn luyện viên ngoài đời?
Thực ra nguồn của cả chuyện phải lần về trận chung kết đồng đội nam bóng bàn tại Á vận hội Nagoya.
Trận đó, đội nam bóng bàn Trung Quốc xung kích ngôi vô địch Á vận hội lần thứ tám liên tiếp, chung kết gặp Nhật Bản.
Thứ tự ra sân Vương Hạo chốt khi ấy: Vương Sở Khâm đánh đơn một, Ôn Thụy Bác đơn hai, Lâm Thi Đống đánh đơn ba.
Cuối cùng đội Trung Quốc thua Nhật Bản 2-3, mạch thắng liên tiếp nhiều năm của đồng đội nam đứt tại đó.
Trận đấu vừa kết thúc, tranh cãi lập tức bùng lên.
Một bộ phận cổ động viên chăm chăm vào danh sách ra sân, cho rằng thực lực đơn của Lâm Thi Đống rất mạnh, vậy mà bị xếp ở đơn ba, cơ hội vào sân quá ít.
Ôn Thụy Bác thua cả hai trận, không chống đỡ nổi áp lực.
Thế là nhiều người tính toàn bộ trách nhiệm trận thua vào lựa chọn xếp quân của huấn luyện viên trưởng Vương Hạo.
Nhưng cổ động viên hiểu đấu đồng đội đều rõ: xếp quân ở đồng đội bóng bàn căn bản không phải ai thành tích đơn tốt nhất thì người đó phải đá đơn một.
Ban huấn luyện phải cân nhắc tổng hợp chấn thương thể trạng và trạng thái tại trận của từng người, còn phải nghiên cứu lối đánh của từng tay vợt đối phương.
Dùng người có khả năng khắc chế để đối đầu, đồng thời vẫn phải tính đến kế hoạch dài hơi bồi dưỡng lính mới của đội.
Nhưng trong mắt fan cực đoan, mọi tính toán chuyên môn phức tạp đều không được nhìn thấy.
Trong nhận thức của họ, trận thua này là dùng người sai, là huấn luyện viên thiên vị.
Chung kết đơn nam Á vận hội, Lâm Thi Đống thắng Vương Sở Khâm 4-0, giành huy chương vàng.
Kết quả này càng phóng to tranh cãi.
Ngay trên bục trao giải đã xuất hiện cảnh lạ: Lâm Thi Đống vừa vô địch nhận được rất ít tiếng vỗ tay, thậm chí còn lẫn tiếng hò la.
Lúc đó mùi thuốc súng của sự đối đầu giữa các fandom đã không giấu nổi.
Sau Á vận hội, cuộc cãi trên mạng không lắng. Từ bàn chiến thuật, nó dần biến vị.
Phân tích lý trí ít đi, tấn công cá nhân nhiều lên. Trên mạng tràn lời buộc tội, chửi bới Vương Hạo.
Cuộc cãi vốn ở trên mạng kéo thẳng tới hiện trường WTT China Smash ở Bắc Kinh.
Một bộ phận fan cực đoan cố tình chạy tới cửa ra của nhà thi đấu, đợi để vây chặn huấn luyện viên trực diện.
Phỏng vấn sau trận, chủ động lên tiếng
Sáng 7 tháng 10, mục từ tìm kiếm nóng "Ôn Thụy Bác lên tiếng cho Vương Hạo" leo lên bảng.
Nhiều người bấm vào mục từ, xem xong buổi phỏng vấn thì trong lòng ngổn ngang.
Ngay trận tối hôm trước, Ôn Thụy Bác thắng Duda 3-0, giành chiến thắng trận đó.
Sau trận, phóng viên làm phỏng vấn thường lệ, chủ đề vốn chỉ là chính trận đấu.
Nhưng Ôn Thụy Bác chủ động nhắc tới làn sóng dư luận mấy ngày gần đây.
Trước ống kính, Ôn Thụy Bác biểu cảm rất chân thành, giọng nói có chút tha thiết.
Anh nói, sau khi Á vận hội kết thúc, trạng thái của mình liên tục lên xuống.
Khoảng thời gian này, anh luôn trao đổi với huấn luyện viên phụ trách và huấn luyện viên trưởng Vương Hạo.
Huấn luyện viên Vương luôn chia sẻ với anh kinh nghiệm các giải lớn, không ngừng động viên anh.
Anh còn đặc biệt kêu gọi mọi người hãy chống lại những tiếng nói cực đoan.
Gần đây không ít cổ động viên cực đoan tấn công huấn luyện viên và nhân viên của đội.
Cổ động viên thực sự muốn tốt cho bóng bàn Trung Quốc sẽ không làm những chuyện như vậy.
Câu ấy vừa thốt ra, cả mạng một phen ngậm ngùi.
Phải biết ở chung kết đồng đội nam Á vận hội, Ôn Thụy Bác là người thua cả hai trận.
Hồi đó trên mạng, nhiều người chĩa mũi dùi trận thua vào anh và ban huấn luyện.
Ai cũng tưởng anh sẽ cố tránh chủ đề nhạy cảm này.
Nhưng anh không chọn im lặng. Trước ống kính, anh công khai đứng ra, hết mình bênh huấn luyện viên trưởng của mình.
Đặt cạnh những fan cực đoan cãi nhau không ngớt trên mạng, cầu thủ trẻ từng chịu áp lực dư luận rất lớn lại biết ơn, và nhìn thấu.
Một câu ngậm ngùi, gánh bão mạng
Nhiều người chỉ thấy Vương Hạo với tư cách huấn luyện viên trưởng phải chịu nghi ngờ trước sân đấu.
Họ bỏ qua việc cơn sóng này đã kéo cả gia đình anh vào vòng xoáy.
Vợ Vương Hạo, Diêm Bác Nhã, là một diễn viên múa.
Bình thường tài khoản mạng xã hội của cô chủ yếu chỉ chia sẻ chuyện thường ngày trong nhà, khoe con.
Cô hầu như không nói về các giải bóng bàn, càng không tham gia bàn tán chiến thuật trong đội.
Vốn dĩ cô chẳng liên quan gì tới tranh cãi xếp quân lần này.
Sau khi video vụ Vương Hạo bị vây chặn lan ra, không ít người kéo vào công kích video của cô.
Nhiều người không biết, từ ngay sau khi Á vận hội kết thúc, những lời chửi Vương Hạo trên mạng đã lan sang người nhà.
Không ít người dùng cực đoan chạy xuống tài khoản của Diêm Bác Nhã để lại lời tấn công, lôi các bài đăng cũ của cô ra diễn giải ác ý.
Nhưng Diêm Bác Nhã không cãi, không đáp trả, luôn chọn im lặng.
Là người nhà, cô nhìn chồng quanh năm chìm trong nhà tập, kèm cầu thủ tập ngày này qua ngày khác, suốt giải lớn vì áp lực mà thức trắng đêm.
Cuối cùng không chỉ phải gánh trách nhiệm trận thua, ngoài đời còn bị người ta vây chặn chửi bới, người nhà cũng bị cuốn vào bão mạng.
Cảm giác bất lực ấy chỉ người nhà mới thấu.
Còn bài của báo chính thống, câu nào cũng nói trúng chỗ Diêm Bác Nhã.
Nỗi ấm ức cô âm thầm chịu đã lâu được chữ nghĩa nói thẳng ra.
Báo chính thống bình luận sắc, kẻ vạch ranh giới
Sau khi sự việc tiếp tục nóng lên, nhiều cơ quan truyền thông có uy tín không còn im lặng.
Họ cùng vào cuộc đăng bài, lời lẽ sắc bén, chỉ thẳng hỗn loạn của fandom thể thao.
Chuyên mục bình luận ngay của Bành Bái Tân Văn đăng bài "Tức đến mức Vương Hạo phải báo cảnh sát, quản lý fandom thể thao phải động đến việc thật".
Bài viết rằng nhiều người giận như Vương Hạo, và cũng như Diêm Bác Nhã, khó hiểu hành vi của những kẻ tự xưng là fan.
Đây là văn hóa fandom dị dạng, một lần nữa xâm nhập thể thao đỉnh cao.
Phong Diện Tân Văn cũng đăng bài bình: tác hại lớn nhất của việc thể thao hóa thành fandom là làm mờ ranh giới giữa góp ý chuyên môn và tấn công cá nhân.
Đánh giá công việc của huấn luyện viên thì không sao, nhưng quấy rối người nhà huấn luyện viên thì tuyệt đối không thể dung thứ.
Người của công chúng cần chấp nhận việc đại chúng soi năng lực chuyên môn.
Nhưng điều đó không có nghĩa phải vô điều kiện chịu sự sỉ nhục nhân cách. Góp ý có không gian của nó, chửi bới không có quyền miễn trừ.
Sau đó, Hiệp hội Bóng bàn Trung Quốc cũng ra tuyên bố chính thức vào ngày 7 tháng 10.
Tuyên bố nêu rằng một bộ phận cổ động viên cực đoan liên tục bịa đặt, lăng mạ, tấn công cá nhân huấn luyện viên và vận động viên đội tuyển.
Mâu thuẫn từ trên mạng lan ra sân đấu ngoài đời, nghiêm trọng gây rối việc tập luyện, thi đấu và sinh hoạt bình thường của cá nhân.
Hiệp hội đã hỗ trợ huấn luyện viên và vận động viên trình báo cơ quan công an, và dự kiến sau này lập chế độ danh sách cấm vào sân.
Theo tôi, lần bình luận này của báo chính thống đã nói trúng chỗ then chốt.
Hỗn loạn của fandom thể thao những năm qua, chúng ta đã thấy từ sớm.
Trước đây trên sân bóng bàn đã có cảnh vận động viên lúc nhận giải bị hò la, bị vỗ tay ngược.
Ngày trước mọi người phần nhiều chỉ kêu gọi bằng miệng là hãy xem đấu một cách lý trí.
Nhưng lần này, sự việc đã leo lên mức vây chặn ngoài đời, buộc phải đưa ra biện pháp ràng buộc cứng.
Xem đấu lý trí, giữ vững lằn ranh
Sau khi sóng gió xảy ra, ban tổ chức cũng lập tức điều chỉnh, lắp thêm tấm chắn kín ở lối đi nơi sự việc diễn ra.
Họ nới khoảng cách giữa khu khán giả và lối đi của huấn luyện viên, vận động viên, để tránh lại xảy ra đối đầu sát mặt.
Chuyện này cũng là một lời nhắc với mọi người yêu thể thao.
Yêu thì không sai, cảm xúc thất vọng và nuối tiếc cũng có thể hiểu, nhưng trút cảm xúc không được vượt lằn ranh của pháp luật và văn minh.
Chúng ta có thể tiếc cho trận thua, có thể đưa ra cách nhìn của mình một cách lý trí.
Nhưng tuyệt đối không được biến cảm xúc tiêu cực thành tấn công cá nhân, càng không được kéo ngọn lửa sang người nhà vô tội.
Câu ngậm ngùi giản dị của Diêm Bác Nhã thực ra đã nói hộ tiếng lòng của rất nhiều người bình thường.
Ai cũng mong thể thao đỉnh cao trở về đúng hình dạng vốn có, trở về mồ hôi và sự chiến đấu, chứ không phải cãi vã và bão mạng không dứt.
Huấn luyện viên và vận động viên đều không hoàn hảo, quyết định trong trận cũng có thể gây tranh cãi, hoan nghênh mọi người bàn một cách lý trí.
Nhưng vây chặn ngoài đời, chửi giữa đám đông, bão mạng người nhà, tuyệt đối không phải việc cổ động viên nên làm.
Sân thể thao phải là nơi chứng kiến máu nóng và sự bền bỉ, không nên thành chỗ xả sự hung hăng.
Cơn sóng này, mong sẽ gióng hồi chuông cho tất cả mọi người.
Khí xấu của fandom dị dạng cần mọi người cùng chống lại.
Chỉ khi giữ được ranh giới, xem đấu một cách lý trí, sân bóng bàn Trung Quốc này mới tiếp tục giữ được sự trong sạch vốn có.
Vậy bạn thấy cổ động viên có thể góp ý cách xếp quân của huấn luyện viên không?
Ranh giới giữa vây chặn chửi ngoài đời và bàn luận lý trí trên mạng rốt cuộc nên nắm thế nào?
Mời bạn để lại cách nhìn ở phần bình luận.