18 tháng có ý nghĩa gì với một cầu thủ trẻ chuyên nghiệp? Đó là giai đoạn vàng để tiến bộ, là khoảng thời gian then chốt để tạo khoảng cách; có người nhờ đó được đá Chinese Super League, có người nhờ đó xuất ngoại thi đấu, còn Aibibula 17 tuổi đã dùng 18 tháng này để đi hết một vòng tàu lượn: từ "cậu bé vàng" của đội trẻ quốc gia đến chỗ không có bóng để đá, rồi cố gắng làm lại từ đầu.
Cựu số 10 của U16 Trung Quốc, chủ nhân giải Cậu bé vàng U17 năm 2024, sau tròn một năm rưỡi biến mất, bất ngờ đăng một bài viết dài trên mạng xã hội; câu cốt lõi được nhắc đi nhắc lại chính là: Tôi sinh ra ở Trung Quốc, nguyện chiến đấu vì đất nước.
Không ít người vẫn còn nhớ đến anh qua vụ tranh cãi từng đẩy anh xuống đáy vực. Tại nghi thức cử quốc ca trước trận ở vòng chung kết U17 châu Á 2025, cả đội đứng nghiêm hát vang, duy chỉ có cầu thủ tấn công chủ chốt mặc áo số 10 Aibibula mím chặt môi từ đầu đến cuối, lại còn có một cử chỉ gây tranh cãi khiến dư luận dậy sóng.
Trên sân đấu của đội tuyển quốc gia, quốc kỳ ở trước mặt, quốc ca vang bên tai, trên áo in quốc huy, đó là lằn ranh đỏ mà không cầu thủ nào được chạm vào. Người hâm mộ có thể chấp nhận bạn đối mặt thủ môn mà không ghi bàn, chấp nhận bạn chuyền hỏng, thậm chí chấp nhận bạn sa sút phong độ cả trận, nhưng một khi đã chạm vào lằn ranh này thì rất khó dễ dàng cho qua.
Phong độ của anh trong trận đấu đó cũng tụt dốc không phanh: tỷ lệ đột phá thành công lên tới 83% ở vòng loại rơi thẳng xuống 38% ở vòng chung kết; đá xong hai trận, anh không có nổi một cú sút. Cơ thể không bao giờ biết nói dối, tâm trí có đặt ở sân bóng hay không, chỉ nhìn qua là biết.
Cái giá phải trả đến nhanh hơn và nặng nề hơn tưởng tượng. Sau tháng 4/2025, từ U16 đến U19, trong danh sách các cấp đội tuyển quốc gia không còn thấy tên Aibibula nữa.
Thành Đô Dung Thành thẳng tay loại anh khỏi đội hình đội một; khi hợp đồng hết hạn, không gia hạn, không giữ chân. Từ Chinese Super League đến hạng Nhì, thậm chí cả các đội tuyển Đại hội Thể thao toàn quốc của địa phương, không một đội nào muốn đưa hợp đồng cho anh.
Một thiên tài trẻ từng được đặc cách đôn lên đội một, trong chớp mắt đã rơi vào cảnh không có bóng để đá. Không phải không ai công nhận tài năng của anh, mà là không ai dám gánh rủi ro khi ký hợp đồng với anh.
Các câu lạc bộ tính toán rất rõ: ký với một cầu thủ từng dính tranh cãi, liệu người hâm mộ có tẩy chay sân nhà không? Nhà tài trợ có rút hợp tác không? Các cầu thủ khác trong phòng thay đồ có ý kiến không? Rủi ro dư luận bày ra trước mắt, chẳng ai muốn rước họa vào thân. Cuối cùng, người phải trả giá cho lựa chọn ấy chỉ có thể là chính Aibibula.
Trớ trêu thay, 18 tháng này lại đúng là giai đoạn then chốt để các cầu thủ lứa 2008 tiến bộ. Bóng đá chuyên nghiệp không tiến ắt lùi, nghỉ tập một ngày phong độ đã đi xuống, nghỉ thi đấu một năm rưỡi thì nhịp độ, khả năng tranh chấp, khả năng đọc trận đấu, cùng với thứ quý giá nhất là sự tự tin trên sân, tất cả đều hoen gỉ theo.
Nhìn những đồng đội ở đội trẻ quốc gia năm nào là thấy rõ khoảng cách: Buniyamin đã giữ vững vị trí chính thức ở Chinese Super League, mùa này ra sân 18 lần với thành tích 5 bàn 3 kiến tạo, còn được triệu tập lên đội tuyển quốc gia; Ngụy Tường Hâm đã sớm xuất ngoại, rèn giũa kỹ thuật ở các giải đấu nước ngoài; Trương Hồng Phúc cũng đã có hợp đồng Chinese Super League của riêng mình.
Ai cũng đang chạy về phía trước, chỉ có Aibibula đứng yên tại chỗ.
Mãi đến tháng 8 năm nay, có người chụp được anh trên sân tập của đội B Thành Đô Dung Thành. Không có thông báo chính thức, không có nghi thức chào đón, không có ánh đèn sân khấu, anh lặng lẽ tập luyện cùng đội trẻ như một cầu thủ trẻ mới gia nhập.
Hai tháng sau, bài viết dài ấy xuất hiện trên tài khoản mạng xã hội của anh. Anh nói mình đón nhận mọi lời phê bình và thúc giục, nói nghịch cảnh là tấm huy chương của sự trưởng thành, và nhiều lần nhấn mạnh rằng sinh ra ở Trung Quốc, chiến đấu vì đất nước là niềm tin không thay đổi của mình.
Thái độ của người hâm mộ rất đáng suy ngẫm. Nhiều người đã chọn nới lỏng, cho rằng một đứa trẻ 17 tuổi tâm trí chưa hoàn toàn trưởng thành, có thể nhất thời hồ đồ, cũng có thể bị người xung quanh dẫn dắt sai, cộng thêm tài năng thực sự hiếm có, biết sai mà sửa thì nên cho một cơ hội.
Nhưng sự khoan dung ấy thực ra rất mong manh. Người hâm mộ có thể tha thứ một lần bồng bột tuổi trẻ, nhưng luật chơi của bóng đá chuyên nghiệp sẽ không cho cơ hội sai lầm lần thứ hai. Đừng nói một bài viết dài, kể cả khi thật lòng hối lỗi, anh cũng phải đưa ra màn thể hiện thực sự để chứng minh.
Thực ra điều đáng suy nghĩ hơn là: một thiếu niên mười mấy tuổi, vì sao ban đầu lại phạm phải sai lầm sơ đẳng như vậy? Là chưa ai dạy anh về sức nặng của chiếc áo đội tuyển quốc gia, hay những người xung quanh đã không kịp thời định hướng?
Những năm qua bóng đá Trung Quốc xuất hiện không ít thiên tài trẻ, nhưng người thực sự vươn tới sân chơi đỉnh cao thì đếm trên đầu ngón tay. Có người bị hủy hoại vì chấn thương, có người vì thiếu kỷ luật, còn Aibibula thì vấp ngã vì một lựa chọn hồ đồ.
Công tác đào tạo trẻ của chúng ta luôn chăm chăm luyện kỹ thuật, đặt việc khai thác tài năng lên hàng đầu, nhưng thường bỏ qua việc định hướng tư tưởng và giáo dục nhân cách cho cầu thủ. Hào quang nổi tiếng sớm quá dễ khiến người ta tự mãn, nếu bên cạnh không có ai kịp thời kéo lại, sớm muộn gì cũng sẽ ngã ở chỗ không đáng ngã nhất.
Tất nhiên, bây giờ nói anh đã hoàn toàn hối cải thì vẫn còn quá sớm. Những dòng chữ trên mạng xã hội dù chân thành đến đâu cũng không trả lời được câu hỏi thực tế nhất: 18 tháng không đá trận chính thức, cơ thể còn nhớ nhịp độ qua người không? Khả năng đánh hơi trước khung thành còn lại bao nhiêu? Có theo kịp những pha tranh chấp cường độ cao không?
Không câu hỏi nào trong số đó có thể giải quyết bằng việc gõ chữ. Đội tuyển quốc gia sẽ không triệu tập chỉ vì một câu "tình yêu", câu lạc bộ cũng sẽ không đưa hợp đồng chỉ vì một lời xin lỗi. Anh phải chăm chỉ tập luyện trên sân trước, giành lấy cơ hội ra sân, rồi từng chút một lấy lại phong độ đã đánh mất.
Thử thách thực sự chưa bao giờ nằm trên mạng, mà nằm ở bản hợp đồng tiếp theo, ở lần ra sân tiếp theo, ở lần tiếp theo khi quốc ca vang lên: anh có đứng thẳng không, hát có vang không, đá có hay không.
Tài năng có thể giúp bạn gõ cửa đội tuyển quốc gia, nhưng chỉ có thái độ đúng đắn mới giúp bạn thực sự đứng vững. Câu nói này đúng với Aibibula 17 tuổi, và cũng đúng với mọi cầu thủ khoác áo đội tuyển quốc gia.
Anh mới 17 tuổi, cánh cửa bóng đá vẫn chưa hoàn toàn đóng lại, chỉ là khe hở đã hẹp đi. Muốn chen vào, nói suông thì vô ích, phải dùng đôi chân từng bước đá ra con đường.
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Bài viết chỉ thể hiện quan điểm và lập trường cá nhân, mọi tư liệu đều được tổng hợp từ thông tin công khai trên mạng, không cấu thành bất kỳ lời khuyên nghề nghiệp hay kết luận chính thức nào. Các sự việc liên quan đến cầu thủ trong bài đều là nội dung đã được đưa tin công khai; nếu có thông tin sai lệch hoặc không chính xác, rất hoan nghênh góp ý.
