"Thẳng lưng lên! Nhất định phải thể hiện được diện mạo của người trẻ Trung Quốc chúng ta."
Chiều tối ngày 2/10 theo giờ địa phương, trước khi lễ trao giải nội dung đơn nữ quần vợt ASIAD 2026 Aichi - Nagoya bắt đầu, Vương Hi Vũ đã tự nhủ như vậy. Sau đó, cô bước lên bục cao nhất, đeo huy chương vàng trên cổ, đứng thẳng và mỉm cười vui vẻ.
Vương Hi Vũ vô địch nội dung đơn nữ quần vợt tại ASIAD Aichi - Nagoya.
Đây là kỳ ASIAD đầu tiên của Vương Hi Vũ, và chiến thắng của cô cũng giúp đội tuyển quần vợt Trung Quốc giành huy chương vàng đơn nữ ASIAD 6 kỳ liên tiếp. Hai ngày sau, cô trở về Bắc Kinh, đánh cặp với Tưởng Hân Vu tham dự nội dung đôi nữ tại China Open.
Cuộc trò chuyện dưới đây diễn ra tại Trung tâm Quần vợt Quốc gia ở Bắc Kinh.
Chúng tôi chọn khoảng thời gian tương đối yên tĩnh sau bữa trưa, ngồi sâu trong hành lang ngoài trời của một nhà hàng trong tòa nhà tổng hợp, vừa có thể hít thở không khí se lạnh mùa thu, vừa nghe được tiếng giao lưu giữa các tay vợt và người hâm mộ ở sân tập và khu tương tác. Hai tiếng trước, khi cô tập luyện, đã có rất nhiều người đến cổ vũ, chụp ảnh chung và xin chữ ký. Cô ký suốt dọc đường, mỗi lần ký đều nói "Cảm ơn", rồi thành ra cả một nhóm người cùng nói "Cảm ơn" với nhau.
"Sau khi giành huy chương vàng ASIAD, hình như có nhiều người biết đến tôi hơn. Nhưng tôi hơi sợ giao tiếp xã hội thì phải làm sao? Haha... Thật ra thấy mọi người cổ vũ cho mình là đã rất vui rồi, lần nào cũng nhận được quà. Thật sự rất cảm ơn họ, điều tôi muốn nói nhất là: 'Khi yêu thương chúng tôi, cũng xin mọi người hãy yêu thương bản thân mình nhiều hơn một chút nhé.'"
Vương Hi Vũ vô địch nội dung đơn nữ quần vợt tại ASIAD Aichi - Nagoya.
Chuyển cảnh: Từ Billie Jean King Cup đến ASIAD
Tuy câu chuyện bắt đầu từ ASIAD lần thứ 20, nhưng thực tế mùa giải châu Á của cô và nhiều tay vợt Trung Quốc khác đã khởi đầu từ vòng chung kết Billie Jean King Cup ở Thâm Quyến vào cuối tháng 9.
Đó là giải đấu đồng đội quốc gia nữ cấp cao nhất thế giới do Liên đoàn Quần vợt Quốc tế tổ chức, được tổ chức tại Thâm Quyến 3 năm liên tiếp từ 2025 đến 2027. Từ năm ngoái đến năm nay, đội tuyển Trung Quốc đều không vượt qua được đội Italy ở tứ kết. Vương Hi Vũ cả hai lần đều có tên trong đội hình, và suốt cả quá trình đều cổ vũ cho đồng đội, "nhìn thấy mọi người dốc hết sức, tôi cũng được tiếp thêm rất nhiều sức mạnh".
Năm nay, cuộc đối đầu giữa hai đội vẫn giằng co, ba trận cộng lại kéo dài từ 6 giờ chiều ngày 24/9 đến hơn 1 giờ sáng ngày 25/9. Đội Trung Quốc về đến khách sạn đã hơn 2 giờ sáng, 3 tiếng sau mọi người lại phải xuất phát ra sân bay, nối chuyến bay sang Nagoya. Trừ thời gian thu dọn hành lý, gần như không ai được ngủ.
"Chỉ là tranh thủ từng phút từng giây, ngủ được chút nào trên máy bay thì ngủ. Có thể có người nghĩ đội hình ở ASIAD không quá mạnh, nhưng thử thách thì lúc nào cũng có. Ở các vòng đầu bạn sẽ thấy toàn gặp những tay vợt không quen biết, hoàn toàn không có cách nào chuẩn bị chiến thuật cụ thể; đến các vòng sau thì lại toàn là tay vợt chuyên nghiệp, giống như ở các giải đấu trong hệ thống, nhưng áp lực lại lớn hơn. Dù sao thì đây cũng là giải đấu 4 năm mới có một lần mà."
Vương Hi Vũ thi đấu tại ASIAD Aichi - Nagoya.
Môn quần vợt của ASIAD 4 năm một lần được tổ chức tại Trung tâm Quần vợt Công viên Higashiyama ở Nagoya.
Sân đấu này vốn là loại "sân cỏ nhân tạo rải cát" phổ biến nhất ở Nhật Bản, cấu trúc cơ bản là trải những tấm cuộn có cỏ nhân tạo lên nền bê tông, cố định bằng keo dán, sau đó rải cát lên bề mặt để đảm bảo khả năng thoát nước tốt trong khí hậu nhiều mưa của Nhật Bản. Trước khi giải đấu bắt đầu, toàn bộ 20 sân trong công viên đã được nâng cấp thành sân cứng màu xanh lam để đạt tiêu chuẩn thi đấu chính thức quốc tế.
Mặc dù đạt quy định, những sân như vậy vẫn đem lại thử thách không nhỏ cho các tay vợt chuyên nghiệp.
"Có thể mọi người chỉ bắt đầu chú ý đến tôi từ trận bán kết với Eala, nhưng trong suốt giải đấu, ở những nơi mọi người không nhìn thấy, mỗi người chúng tôi đều liên tục điều chỉnh. Ở vòng hai gặp tay vợt Kazakhstan thì trời mưa, chúng tôi buộc phải chuyển vào trong nhà. Hôm đó lẽ ra tôi đánh trận sớm, đi chuyến xe đưa đón hơn sáu giờ sáng đến sân, nhìn lịch thi đấu mới thì phát hiện trận của mình bị dời sang trận thứ 6... Hơn nữa cả mặt sân đều quá mới, ngày hôm sau ở tứ kết, sân ngoài trời vẫn còn rỉ nước, lúc thay bóng mới thì bóng nảy rất vọt, còn bóng cũ thì lại không đi."
Khoác lên mình áo đội tuyển quốc gia, ai cũng mang áp lực vào sân, mỗi vòng đấu đều là một phép thử. Ai điều chỉnh tốt hơn, chơi được thứ quần vợt của riêng mình, người đó sẽ có cơ hội đi xa hơn.
Vương Hi Vũ thi đấu tại ASIAD Aichi - Nagoya.
Ở mấy vòng đầu, Vương Hi Vũ đều chưa tìm được trạng thái tốt nhất. Trong trận bán kết với Eala, người đang xếp hạng 18 trên bảng xếp hạng WTA, cô bị dẫn 0-5 ngay từ đầu. Các cổ động viên Philippines tại sân trở nên sôi động, dốc toàn lực cổ vũ cho tay vợt nước mình, người từng giành huy chương đồng đơn nữ tại ASIAD Hàng Châu kỳ trước.
"Không thể thua 0-6 được, như thế thì mất mặt quá!" Trong giờ nghỉ giữa các game, Vương Hi Vũ tự nhủ như vậy. Nghĩ đến việc trước đó Trịnh Khâm Văn tại vòng ba và vòng bốn US Open đều lội ngược dòng khi bị dẫn 0-5, lần lượt trước Madison Keys và Iga Swiatek, cô cũng định thử một lần.
"Hahaha... Không thành công."
Nhưng thua 3-6 cũng là một kiểu phản công. Ở hai set tiếp theo, cô đánh bóng quyết đoán hơn bất cứ lúc nào, liên tục thích nghi với độ nảy của bóng, nắm bắt sơ hở chiến thuật và dao động tâm lý của đối thủ, hoàn thành cuộc lội ngược dòng với tỷ số 6-3, 6-2.
"Thật ra trên sân nhiều lúc là cuộc đọ sức về mặt tâm lý, tôi biết cô ấy cũng chịu áp lực rất lớn. Vì vừa bước vào sân, tôi đã cảm thấy nơi đó như sân nhà của cô ấy, cứ như tôi đang đấu với số 1 thế giới vậy. Bạn biết đấy, khi cô ấy mắc lỗi, sự thất vọng của khán giả ập đến. Tuy sự thất vọng đó không nhắm vào tôi, nhưng tôi cảm nhận được bầu không khí ấy... Trước đây khi tôi đánh hỏng một quả bóng trong trận, tôi cũng nghe thấy những tiếng thở dài trên khán đài."
Vương Hi Vũ thi đấu tại ASIAD Aichi - Nagoya.
Trưởng thành: Từ thiếu nữ thiên tài đến huy chương vàng ASIAD
Cô từng nhận được những tràng pháo tay như thế, cũng từng nghe những tiếng thở dài như thế.
Năm 2017, cô khi ấy 16 tuổi đã cùng Vương Hân Du vô địch nội dung đôi nữ trẻ tại Wimbledon. Tại bữa tiệc mừng các nhà vô địch, họ mặc những chiếc váy dạ hội màu bạc mượn từ ban tổ chức, ngắm nhà vô địch đơn nam Novak Djokovic và nhà vô địch đơn nữ Angelique Kerber khiêu vũ.
Cô cũng muốn được nhảy điệu nhảy của nhà vô địch, cũng muốn một ngày nào đó trong tương lai trở thành số 1 thế giới.
Tháng 9/2018, cô mang danh hiệu vô địch đơn nữ trẻ US Open trở về nước, tham dự Vũ Hán Mở rộng. Cô thắng hai vòng loại, rồi ở vòng một vòng chính đánh bại tay vợt top 100 Bernarda Pera. Ở vòng hai, đối thủ của cô là hạt giống số 13 Daria Kasatkina. Ngày hôm đó, rất nhiều người hâm mộ từ khắp cả nước đổ về sân số 1 của Trung tâm Quần vợt Quốc tế Quang Cốc. Thậm chí có người kéo thẳng vali đến sân, nóng lòng muốn xem màn thể hiện của "thiếu nữ thiên tài" này.
Cô để thua ở loạt tie-break với điểm số 8-10 dù từng dẫn trước. Cô lên lưới chúc mừng đối thủ, vẫy tay chào những người hâm mộ đã cổ vũ mình, và cố nén nước mắt cho đến khi đi vào đường hầm dành cho tay vợt.
Vương Hi Vũ thi đấu tại Vũ Hán Mở rộng 2018.
Trong sự nghiệp sau đó, phong độ của cô lên xuống thất thường: năm 2023, cô giành danh hiệu đơn nữ WTA đầu tiên trong sự nghiệp tại giải Quảng Châu Mở rộng; đầu năm 2026, do chấn thương cổ tay và vai từ năm trước, thứ hạng WTA của cô tụt xuống vị trí 226. Mãi đến tháng 3, cô mới trở lại sau chấn thương vai. Sau khi liên tiếp giành nhiều danh hiệu ITF và trở thành "Tay vợt xuất sắc nhất tháng" của ITF, cô một lần nữa trở lại nhóm top 200 — lúc này đã 8 năm kể từ lần đầu cô lọt vào top 200 thế giới.
"Cái mác thiếu nữ thiên tài, ban đầu đối với tôi là một áp lực nhỉ? Trong trận đấu tôi thường nghĩ quá nhiều, tự tạo thêm cho mình rất nhiều gánh nặng tâm lý." 8 năm sau, cô nói trong đoạn phim quảng cáo quay cho nhà tài trợ trước ASIAD, "(Nhưng) đánh bóng thì phải tập trung vào điểm số ngay lúc này."
Tập trung vào hiện tại là mục tiêu cô đặt ra cho bản thân trong hai năm gần đây. Hồi nhỏ cô luôn muốn đánh đẹp mắt, thắng thật đẹp, giờ đây cô bắt đầu thử, ngay cả khi thi đấu không quá tốt, vẫn cố gắng hết sức đưa bóng trở lại, kiên trì đến cùng. "Vẫn còn sống", đã trở thành câu cô hay nói nhất sau các trận đấu.
Tuy mới 25 tuổi, nhưng câu nói ấy đã cô đọng tất cả những gì cô trải qua trong 10 năm qua ở làng quần vợt chuyên nghiệp.
"Sống, dốc toàn lực sống thật tốt mỗi ngày, ông trời rồi sẽ cho bạn một trái ngọt. Ở ASIAD, cảm giác này của tôi càng mãnh liệt hơn. Vì nếu bạn không nắm lấy nó, bạn không biết kỳ sau có còn cơ hội hay không. Tôi không hề do dự, trận nào cũng đánh hết mình không giữ lại gì. Cuối cùng mới nhận ra, wow, cảm giác sống hết mình thật là đã."
Sau khi thắng Eala ở bán kết, trong trận chung kết cô đánh bại đồng đội tuyển quốc gia Trương Soái, một trong những tay vợt đầu tàu của quần vợt nữ Trung Quốc. Tại lễ trao giải, hai cô gái Trung Quốc cùng giương cao lá cờ đỏ năm sao. Trong buổi họp báo sau trận, họ lại động viên, ủng hộ và cảm ơn lẫn nhau, để lại một khoảnh khắc xúc động của quần vợt nữ Trung Quốc và thể thao nữ.
"Cảm ơn chị Soái đã động viên, chị ấy thật sự rất vất vả, còn phải thi đấu kiêm nhiều nội dung. Sau Billie Jean King Cup, đến ASIAD thì mọi người đều bận rộn theo nhịp riêng của mình. Tôi ở cùng phòng với Quách Hàm Dục, nên hiểu được sự vất vả của những vận động viên thi đấu nhiều nội dung. Cô ấy phải đánh đôi với chị Soái, đánh đôi nam nữ với anh Bính (Ngô Dịch Bính), chị Soái và anh Bính còn có cả nội dung đơn... Như anh Bính, anh ấy phải chờ cả ngày từ khi trận đầu tiên kết thúc, đến tận trận cuối cùng mới ra sân. Sống và thi đấu trong một tập thể như vậy, bạn sẽ thấy vô cùng, vô cùng xúc động."
Vương Hi Vũ (thứ hai từ trái) và Trương Soái (thứ nhất từ trái) trên bục nhận giải tại ASIAD Aichi - Nagoya.
Xây tháp: Từ lâu đài trên không đến củng cố bản thân
Sau khi giành huy chương vàng đơn nữ ASIAD Nagoya, Vương Hi Vũ tự động có được suất tham dự nội dung đơn nữ tại Thế vận hội Los Angeles 2028.
Biểu trưng của Thế vận hội Los Angeles là "LA28" kèm theo biểu tượng năm vòng tròn Olympic, chữ "A" trong hình sẽ liên tục thay đổi: tháp sắt, cao ốc, nút thắt Trung Quốc, con hổ đang gầm, đôi giày cao gót đang bước đi, những bàn tay nắm lấy nhau được dây leo quấn quanh... Chủ tịch Ban tổ chức Olympic Los Angeles 2028 Casey Wasserman nói: "Los Angeles có nhiều diện mạo, tuyệt đối không thể thể hiện bằng một cách duy nhất, những chữ 'A' biến đổi này thể hiện khả năng vô hạn mà thành phố này đại diện."
Mỗi vận động viên đều có khả năng vô hạn, họ sẽ không bị trói buộc bởi một cái mác duy nhất. Chỉ là trong quá trình thoát khỏi cái mác ấy, họ cần bỏ ra rất nhiều tâm sức ở những nơi ánh đèn sân khấu không chiếu tới.
"Bây giờ tôi đã có thể chấp nhận những đánh giá của mọi người về tôi hồi nhỏ (mà không còn cảm thấy có lỗi với mọi người) nữa rồi, vì hồi đó đúng là rất đỉnh mà, hahaha... Nhưng là vận động viên, sự nghiệp của chúng tôi chia thành nhiều giai đoạn, mỗi người ở mỗi giai đoạn đều có những tình huống khác nhau phải đối mặt, những vấn đề khác nhau cần giải quyết. Nhiều khi, mọi người chỉ thấy những khoảnh khắc tỏa sáng của chúng tôi, không thấy được phía sau chúng tôi đã nỗ lực thế nào để đi đến khoảnh khắc đó."
Dưới những trận đấu lớn, phía sau các nhà vô địch, họ đã có quá nhiều lúc do dự, tự hoài nghi bản thân. Đặc biệt là khi một thời gian dài không thể giành chiến thắng, sự tự tin của họ sẽ dần dần hao mòn theo thời gian. Những cảm xúc như vậy lặp đi lặp lại, không chỉ ảnh hưởng đến trận đấu mà còn ảnh hưởng đến tâm lý của họ.
Vương Hi Vũ thi đấu tại Roland Garros năm nay.
Từ khi bắt đầu đánh các giải ITF năm 15 tuổi, đến khi giành danh hiệu WTA và huy chương vàng ASIAD năm 25 tuổi, Vương Hi Vũ bây giờ muốn nói nhất với bản thân 10 năm trước rằng: "Hãy học cách tha thứ cho chính mình. Quần vợt cũng như cuộc đời, đều có biên độ cho phép sai lầm, bạn phải luôn tiến về phía trước, đừng khắt khe với bản thân."
"Nhưng tôi biết có lẽ cô bé ấy sẽ không hiểu đâu, hahaha." Cô cười, hơi ưỡn thẳng lưng trên ghế. "Thật đấy, hồi 15 tuổi mọi người cũng giảng cho tôi đủ thứ đạo lý. Tôi không phải vì nổi loạn mà không làm theo, mà là với nhiều câu nói tôi thiếu sự trải nghiệm thực tế, không hiểu lắm. 'Em phải dũng cảm', 'đừng sợ thua', 'làm lại từ đầu'... Tôi sẽ nghĩ, đó là nói gì vậy? Thời gian không chờ đợi ai cả!"
Từ nhỏ cô đã thích nói "thời gian không chờ đợi ai", thích ở trên sân tập rất lâu, thích dồn hết lực vào mỗi cú đánh trên sân, "lao lên, lao lên, lao lên!" Có một thời cô lao về phía trước rất nhanh, nhưng như chính cô ở tuổi 25 lúc này nói, "lúc đó tôi cũng không tổng kết, không biết rốt cuộc vì sao mình lại đến được đó".
Vương Hi Vũ tại giải Ninh Ba Mở rộng 2025.
Chấn thương vai năm 2025 đã cho cô một cơ hội để dừng lại.
Mùa thu năm đó, ngay trước khi tham dự China Open, cô đã hoàn thành một thử thách với bản thân — nhảy bungee. Khoảnh khắc bị nhân viên đẩy xuống, lòng cô tràn ngập sợ hãi. Sau nỗi sợ hãi, cô đã nghĩ thông một điều: hóa ra cuộc đời cũng giống như nhảy bungee, dù có rơi xuống thì rồi cũng sẽ bật lên.
"Tôi từng rất ghét cái tâm lý muốn nắm lấy mà lại không dám nắm lấy của mình, giờ tôi biết rằng, cuộc đời là phải không ngừng thử, đừng do dự, lần nào cũng All in, không để lại chút tiếc nuối nào. ASIAD lần này là như vậy. Mỗi tối trước khi ngủ, đầu óc tôi như chiếu phim, rồi cũng sẽ lại bật ra suy nghĩ: 'Wow, lỡ lần này mình lại không nắm bắt được thì sao?' Nhưng bây giờ tôi sẽ nói với bản thân: 'Bạn nghĩ như vậy là vì bạn thật sự rất muốn thắng trận đấu, đó là điều tốt.'"
Biến sự tự hoài nghi thành khát khao, thành động lực, cô chăm chỉ tập luyện, chuẩn bị, thi đấu, rút kinh nghiệm, hòa hợp với huấn luyện viên, ê-kíp và các đồng đội tuyển quốc gia, xây dựng mối quan hệ ủng hộ và tin tưởng lẫn nhau với người hâm mộ.
"Bây giờ thật sự mỗi ngày đều có những cảm ngộ mới, tôi muốn cảm ơn tất cả những người ủng hộ tôi. Dù là phê bình hay khen ngợi, mọi người đều mong tôi có thể thi đấu tốt. Trước đây tôi hơi nóng vội muốn thành công, tòa lâu đài trên không mà tôi nhìn thấy rất đẹp, nhưng quá trình đi từ đây đến đó thực ra lại hư ảo, có lẽ không vững chắc đến thế. Quần vợt chuyên nghiệp là một quá trình xây kim tự tháp, bạn phải mỗi ngày không ngừng củng cố bản thân về kỹ thuật và tâm lý, mới có thể xây tháp vừa cao vừa vững. Khi leo lên, chân trái, chân phải... mỗi bước đều sẽ rất vững vàng."
Nói đến "xây tháp", năm 2017 khi tham dự giải trẻ Roland Garros, cô thấy trên báo ở Paris hình ảnh Rafael Nadal tham gia hoạt động quảng bá cho việc Paris xin đăng cai Thế vận hội 2024. Trên trang bìa, "Vua sân đất nện" dùng hai tay tạo hình biểu tượng của hồ sơ đăng cai Olympic Paris, đó là hình tháp Eiffel được biến tấu từ hai con số 2 và 4.
7 năm sau, cô tham dự Thế vận hội Paris 2024 và lọt vào vòng 16 đơn nữ. 8 năm sau, cô vượt qua vòng loại đơn nữ Roland Garros, cuối cùng thắng liền 6 trận, lập thành tích tốt nhất của mình tại Paris cũng như tại các giải Grand Slam. Sắp tới, cô sẽ còn đến Roland Garros nhiều lần nữa, tham dự nhiều giải đấu trong hệ thống, nhiều giải Grand Slam, và cả Thế vận hội Los Angeles hai năm tới, nơi logo cũng có hình "tháp".
"Xin báo cáo với mọi người, bây giờ chấn thương vai về cơ bản đã hồi phục rồi! Hy vọng tất cả chúng ta đều có thể dũng cảm bước thêm một bước về phía trước, ôm lấy bản thân ở những giai đoạn khác nhau."
Vương Hi Vũ thi đấu tại US Open năm nay.
Ngoại truyện
"Hello, bạn là Vương Hi Vũ phải không?"
Trong suốt hơn 50 phút trò chuyện, có khoảng tám, chín nhóm người hâm mộ và nhân viên đi ngang qua chỗ chúng tôi. Ai nhìn thấy cô cũng đột ngột dừng bước, rồi khẽ hỏi. Trong đó, một cô gái vừa rụt rè vừa vô cùng vui sướng bày tỏ tình cảm dành cho cô: "Thật sự là chị, em xúc động quá! Chị biết không, trận đấu đầu tiên em xem trực tiếp trong đời chính là trận chị giành chức vô địch ở Quảng Châu Mở rộng! Tuyệt quá, chị hãy tiếp tục cố gắng nhé."
Trước đó tại sân C1 của Trung tâm Quần vợt Quốc gia, rất nhiều người hâm mộ chờ đến khi cô tập xong để xin chữ ký.
Một người hâm mộ lớn tuổi hơn mang theo vài phong bì ngày phát hành đầu tiên của Thế vận hội Bắc Kinh. Cô nhận lấy, thấy trên bìa là hình Phúc Oa, nhẩm tính thời gian: "Wow... lúc đó tôi mới có 7 tuổi." Một chàng trai mang theo máy in mini, in ngay tại chỗ hai tấm ảnh của cô trên lễ trao giải ASIAD. Cô ký tên lên một tấm, giữ tấm còn lại làm kỷ niệm: "Tuyệt quá, cảm ơn bạn!"